home · article

ლიულუნ ლიუი ჩა

Liùlóng lǜchá · 六龙绿茶

ლიულუნ ლიუი ჩა (六龙绿茶, Liùlóng lǜchá) — „ექვსი დრაკონის მწვანე ჩაი“ — მაღალმთიანი მწვანე ჩაია, მოყვანილი ნანდანის მაზრაში (南丹县, Nándān Xiàn), ქალაქი ხეჩი (河池市, Héchí Shì), გუანსი-ჯუანის ავტონომიური რაიონი. სახელი „六龙“ („ექვსი დრაკონი“) აღებულია „ცვლილებათა წიგნიდან“ („ი-ძინგი“, 《易经》, Yìjīng): „时乘六龙以御天“ — „დროულად შეაჯდა ექვს დრაკონს, [ბრძენი] განაგებს ცას“. ჩაის სახელი 1932 წელს უწოდა გენერალმა მო შუძიემ (莫树杰, Mò Shùjié), გუისის არმიის მეთაურმა, რომელიც გადადგომის შემდეგ სამშობლოში — ლუნმას (龙马村, Lóngmǎ Cūn, „დრაკონისა და ცხენის სოფელი“) — დაბრუნდა და გააშენა „წიხუა გუნიუანის“ (子华公园, Zǐhuá Gōngyuán) ჩაის ბაღი. ჩაი მოჰყავთ იუნ-გუის პლატოს (云贵高原, Yún-Guì Gāoyuán) სამხრეთ კალთაზე, 800–1000 მ სიმაღლეზე, იუნანის მსხვილფოთლიან ჯიშზე (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng), და იწარმოება ხუთ სხვადასხვა ფორმაში, ზოგადი ბრენდით „六龙“. 2022 წელს ჩაიმ მიიღო ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის გეოგრაფიული მინიშნების სტატუსი.

1. კლასიფიკაცია და წარმოშობა:

ტიპი: მწვანე ჩაი (绿茶, lǜchá), უფერმენტირებელი. კომბინირებული ტექნოლოგია: შეწვა + გაშრობა (烘炒结合, hōng chǎo jiéhé). გამოშვების ხუთი ფორმა: ბრტყელი (扁形, biǎnxíng — „გუნპინჩა“ და „ცუიპიანჩა“), ნემსისებრი (针形, zhēnxíng — „იუი იაჩა“), სპირალური (卷曲形, juǎnqū xíng — „ბაიმაოჩა“), თხელსპირალური (细卷形, xì juǎn xíng — „იუნძიანჩა“). ფერმენტაციის ხარისხი — 0%.
კატეგორია: ჩინეთის გეოგრაფიული მინიშნების პროდუქტი (国家农产品地理标志产品, Guójiā Nóngchǎnpǐn Dìlǐ Biāozhì Chǎnpǐn, 2022). ჩენგდუს ჩაის საერთაშორისო გამოფენის ოქროს მედალი (成都国际茶博会金奖, Chéngdū Guójì Chá Bóhuì Jīn Jiǎng, 2011 — „ბაიმაოჩას“ ხაზი). ვერცხლის მედალი — „ცუიპიანჩას“ ხაზი. წლიური წარმოების მოცულობა (2025 წლისთვის) — დაახლ. 2250 ტონა.
წარმოშობა: ჩინეთი, გუანსი-ჯუანის ავტონომიური რაიონი (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), ქ. ხეჩი (河池市, Héchí Shì), ნანდანის მაზრა (南丹县, Nándān Xiàn). საწარმოო ზონა მოიცავს 5 თემსა და 70 სოფელს. ბირთვი — დაბა ლიუჟაი (六寨镇, Liùzhài Zhèn) და სოფელი ლუნმა (龙马村, Lóngmǎ Cūn, „დრაკონისა და ცხენის სოფელი“) — ლიულუნ ლიუი ჩას „აკვნად“ ითვლება.
გეოგრაფიული კოორდინატები: დაახლოებით 25°00′ ჩ.გ., 107°30′ ა.გ.

2. ისტორია და კულტურული მნიშვნელობა:

800 წელი — მოს თუსების ეპოქა. დაახლოებით 800 წლის წინ, თუსების სისტემის (土司制度, tǔsī zhìdù, მემკვიდრეობითი ადგილობრივი მმართველების) ეპოქაში, მოს გვარმა (莫氏土司, Mò Shì Tǔsī) ლუნმას სოფელში ჩაის მოყვანა დაიწყო. მოს გვარი რამდენიმე საუკუნის განმავლობაში ნანდანის რეგიონის მემკვიდრეობითი მმართველი იყო, ხოლო ჩაის მეურნეობა მათი მფარველობით ყოფის ნაწილი გახდა.
1932 — გენერალი მო შუძიე. გენერალი მო შუძიე (莫树杰), მოს გვარის შთამომავალი, რომელიც გუისის ჯარების (桂系部队) მეთაური იყო, გადადგომის შემდეგ მშობლიურ სოფელ ლუნმაში დაბრუნდა და სანიმუშო ჩაის ბაღი „წიხუა გუნიუანი“ (子华公园) გააშენა რჩეული ჩაის ხეებით. სწორედ მან უწოდა ჩაის სახელი „六龙“ — „ექვსი დრაკონი“ — აიღო სახე „ცვლილებათა წიგნიდან“ (《易经》): „时乘六龙以御天“ — „დროულად შეაჯდა ექვს დრაკონს, [ბრძენი] განაგებს ცას“. ეს ერთი იშვიათი შემთხვევაა ჩინური ჩაის მეურნეობის ისტორიაში, როდესაც ჩაის სახელი სამხედრო მოღვაწემ, კანონიკურ ფილოსოფიურ კლასიკას მიმართა.
1960-იანები — ჩაის ბაზის შექმნა. სოფელ ლუნმაში შეიქმნა ჩაის საწარმოო ბაზა, გაუმჯობესდა კულტივირებული ჯიშები და გაფართოვდა ნარგავები.
2011–2022 — აღიარება. 2011 — ჩენგდუს ჩაის საერთაშორისო გამოფენის ოქროს მედალი („ბაიმაოჩას“ ხაზი). 2022 — ჩინეთის გეოგრაფიული მინიშნების სტატუსი (国家农产品地理标志产品).
ჩაის სახელის გაშიფვრა. 六龙 (Liùlóng) — „ექვსი დრაკონი“. „ი-ძინგში“ ციანის ჰექსაგრამის (乾卦, Qián Guà, „შემოქმედება“, პირველი ჰექსაგრამა) ექვსი ხაზი განასახიერებს დრაკონის განვითარების ექვს სტადიას — მიმალულიდან ცაზე მოფარფატემდე. „ექვსი დრაკონის შეჯდომა“ (乘六龙) ნიშნავს კოსმიურ ძალთა მართვას, სეზონთა ცვლასთან ჰარმონიას. 绿茶 (Lǜchá) — „მწვანე ჩაი“. სრული პოეტური მნიშვნელობა: „მწვანე ჩაი, რომელსაც ექვსი დრაკონის კოსმიური ჰარმონია მოაქვს“.
კულტურული მნიშვნელობა. ნანდანის მაზრა მრავალეროვნული ტერიტორიაა, სადაც ჯუანები (壮族), იაო (瑶族), მიაო (苗族), მულაო (仫佬族) და სხვა ხალხები ცხოვრობენ. ჩაი „六龙“ — ნათესაობათაშორისი სტუმართმოყვარეობის კულტურის ნაწილია: მას ყველა თემში სტუმრებს მიართმევენ, ეთნიკური კუთვნილების მიუხედავად. სოფელი ლუნმა, რომლის სახელიც „დრაკონისა და ცხენის სოფელი“-ს ნიშნავს, ჩინური მითოლოგიის ორ მძლავრ სიმბოლოს — დრაკონს (龙, სიძლიერე) და ცხენს (马, სიჩქარე) — აერთიანებს, რაც ადგილს განსაკუთრებულ კულტურულ რეზონანსს ანიჭებს.

3. ბოტანიკური აღწერა და ნედლეული:

სახეობა: Camellia sinensis var. assamica (იუნანის მსხვილფოთლიანი).
კულტივარი: იუნან დაიე ჯუნი (云南大叶种, Yúnnán Dàyè Zhǒng) — ნარგავებში მისი წილი ~80%. მერქნიანი ტიპი (乔木型, qiáomù xíng), მსხვილფოთლიანი (大叶, dàyè). ჩაის ხეები 30+ წლისაა და უფრო ხნიერიც. გამოირჩევა პოლიფენოლების მაღალი შემცველობით (≥28,3% ახალ ფოთოლში) და ძლიერი, მსხვილი კოკრით, უხვი თეთრი ბუსუსით. ნარგავების მართვა: პესტიციდების სრული აკრძალვა, მხოლოდ ორგანული სასუქებით კვება (ქატო, ნაცარი). ძველ ხეებს უმაღლესი ხარისხის ჩაის წარმოებისთვის იყენებენ.
მოსავლის კრეფა: ადრეგაზაფხულის, ძირითადი პერიოდი — გუიუიმდე (谷雨, Gǔyǔ). კრეფის სტანდარტი ხაზის მიხედვით იცვლება: „გუნპინჩასთვის“ — მხოლოდ ერთეულოვანი კოკრები ან ერთი კოკრა + ერთი ფოთოლი; „ბაიმაოჩასა“ და „იუნძიანჩასთვის“ — ერთი კოკრა + ერთი-ორი ფოთოლი. ნედლეულს ხელით კრეფენ.
ხუთი ხაზი:
- გუნპინჩა (贡品茶, Gòngpǐn Chá, „სახარკო მიძღვნა“): მთლიანად ხელით წარმოებული, ბრტყელი ფორმა. არომატი — პარკოსნური (豆香, dòuxiāng). „თავკოკრა ჩაიდ“ (头茶, tóuchá) ითვლება — პირველი, ყველაზე ძვირფასი მოსავალი. ყველაზე პრემიალური ხაზი.
- იუი იაჩა (玉芽茶, Yù Yá Chá, „ნეფრიტის კოკრა“): ერთეულოვანი კოკრა, ნემსისებრი ფორმა. შუშის ჭიქაში მოხარშვისას „三起三落“-ს (sān qǐ sān luò, „სამი ამოტივტივება — სამი ჩაძირვა“) ავლენს: კოკრები სამჯერ ამოტივტივდება ზედაპირზე, ჩაიძირება, შემდეგ კი ჭიქის ძირზე ვერტიკალურად დგება — სანახაობა, რომელიც ჯუნშან ინჯენს (君山银针), ხუნანის „ცეკვა ჩაის“ მიეც რადა. გემო — ტკბილი.
- ცუიპიანჩა (翠片茶, Cuìpiàn Chá, „ნეფრიტის ნატეხი“): ბრტყელი, ზურმუხტის ფორმა. არომატი მდგრადი, სუფთა. საერთაშორისო გამოფენების ვერცხლის მედალი.
- ბაიმაოჩა (白毫茶, Báiháo Chá, „თეთრბუსუსიანი ჩაი“): სპირალური ფორმა, უხვი თეთრი ბუსუსი. ნაყენი — ზურმუხტ-მწვანე. 2011 წლის ჩენგდუს გამოფენის ოქროს მედალი.
- იუნძიანჩა (云尖茶, Yúnjiān Chá, „ღრუბლის წვერი“): თხელი სპირალები. არომატი — ორქიდეის (兰花香, lánhuā xiāng). ყველაზე დახვეწილი ხაზი არომატული პროფილით.

4. ტერუარი და მოყვანის თავისებურებები:

კლიმატი: იუნ-გუის პლატოს (云贵高原) სამხრეთი კალთა. საშუალო წლიური ტემპერატურა — 17,2°C. წლიური ნალექი — 1470 მმ. ღრუბლიანობა — წლიურად 180 დღეზე მეტი. განბნეული სინათლე საერთო სინათლის ~70%-ს შეადგენს — მაღალი მაჩვენებელი, რაც ამინომჟავების დაგროვებას უწყობს ხელს. ტემპერატურის დღეღამური სხვაობა — 10°C-ზე მეტი — შაქრებისა და არომატული ნივთიერებათა დაგროვების მთავარი ფაქტორი.
სიმაღლე: 800–1000 მ — მაღალმთიანი ჩაი, გუანსის სტანდარტებით.
ნიადაგი: წითელი ქვიშნარ-ხრეშნარი (赤色砂砾岩风化土, chìsè shālì yán fēnghuà tǔ), წარმოქმნილი გამოფიტული წითელი ქვიშაქვებიდან. pH 4,5–6,5. სელენის (Se) შემცველობა — 0,018–0,066 მგ/კგ — 1,3-ჯერ მეტი, ვიდრე ჩინეთის მწვანე ჩაის საშუალო. ნიადაგის უნიკალური მინერალური პროფილი განაპირობებს დამახასიათებელ „კლდის მელოდიას“ (岩韵, yányùn) — მსუბუქ მინერალურ ნოტს გემოში, რომელიც უფრო უიშანის ულუნებისთვისაა ტიპიური, მაგრამ აქ, მწვანე ჩაიში, ვლინდება.
ეკოლოგია: ტყის საფარი — 90% — ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჩინეთის ჩაის ყველა რაიონს შორის. ინდუსტრიული დაბინძურების არარსებობა. ბუნებრივი მავნებელთაგან დაცვა (პესტიციდების გარეშე, ბუნებრივი მტაცებლების მოზიდვით) ბიომრავალფეროვნებას ~50%-ით ზრდის ნარგავებზე.

5. წარმოების ტექნოლოგია:

კომბინირებული ტექნოლოგია: შეწვა + გაშრობა (烘炒结合, hōng chǎo jiéhé). დეტალები ხაზის მიხედვით იცვლება, მაგრამ ზოგადი სქემა მოიცავს:

ჩამოყრა (摊放, tānfàng): ახლადმოკრეფილი ნედლეული ბამბუკის საცხაურეებზე იშლება. ხანგრძლივობა — 4–16 საათი — უჩვეულოდ გრძელი მწვანე ჩაისთვის. გახანგრძლივებული ჩამოყრა ხელს უწყობს ცილების ღრმა ჰიდროლიზს, თავისუფალი ამინომჟავების გამოთავისუფლებასა და სიტკბოს განვითარებას. სწორედ ეს ეტაპი ქმნის საფუძველს დამახასიათებელი რბილ-ტკბილი (甘醇, gānchún) გემოსთვის.
„სიმწვანის მოკვლა“ (杀青, shāqīng): მაღალტემპერატურული (დაახლოებით 300°C) სწრაფი შეწვა, „高溫短時“ (gāowēn duǎnshí, „მაღალი ტემპერატურა — მოკლე დრო“) პრინციპით. ინაქტივირებს ოქსიდაზებს, აფიქსირებს მწვანე ფერს. ბალახოვანი ნოტის შემცირება — ~30%-ით.
გრეხვა (揉捻, róuniǎn): „მსუბუქი → ძლიერი → მსუბუქი“ (轻→重→轻, qīng → zhòng → qīng) პრინციპით. პირველი ფაზა — ფრთხილი ფოთლის უჯრედული წვენის გამოთავისუფლება ფოთლის მთლიანობის შენარჩუნებით; მეორე — ინტენსიური ფორმის მიცემა; მესამე — წნევის გათანაბრება საბოლოო ფორმისთვის.
პირველადი გაშრობა (初烘, chū hōng): 120°C-ზე — ძირითადი ტენის მოცილება და არომატული პროფილის ფიქსაცია.
საბოლოო გაშრობა (复烘, fù hōng): 90°C-ზე, ≤6% ტენიანობამდე. უზრუნველყოფს სტაბილურობას შენახვისას.

„გუნპინჩას“ ხაზისთვის — სრულად ხელით წარმოება, ბრტყელი „დანისებრი“ ფორმის ხელით ფორმირების დამატებითი ეტაპით. „იუი იაჩასთვის“ — მინიმალური გრეხვა, ერთეულოვანი კოკრების მთლიანობის შენარჩუნების მიზნით.

6. ორგანოლეპტიკური მახასიათებლები:

მშრალი ფოთლის გარეგნული სახე: ხაზის მიხედვით იცვლება (5 ფორმა). საერთო ნიშანი — ზურმუხტ-მწვანე ფერი (翠绿, cuìlǜ) უხვი თეთრი ბუსუსით (显毫, xiǎnháo). „გუნპინჩა“ — ბრტყელი, ბრჭყვიალა „ნატეხები“; „იუი იაჩა“ — სწორი ნემსები; „ბაიმაოჩა“ — მკვრივი, ბუსუსით დაფარული სპირალები; „იუნძიანჩა“ — თხელი, მოხდენილი სპირალები.
მშრალი ფოთლის არომატი: სუფთა (清香, qīngxiāng) — ზოგადი მახასიათებელი. პარკოსნური (豆香, dòuxiāng) — „გუნპინჩას“; ორქიდეის (兰花香, lánhuā xiāng) — „იუნძიანჩას“; წაბლის (栗香, lìxiāng) — პირველი ხარისხის ჩაის. ცივ ფინჯანზე არომატი 15 წუთზე მეტხანს ნარჩუნდება — მაღალი ხარისხის მაჩვენებელი.
ნაყენის არომატი: მრავალშრიანი, ხაზის მიხედვით. დომინანტი — სუფთა, ახალი მწვანე, ნიუანსებით, რომლებიც პარკოსნურიდან ორქიდეისამდე იცვლება. მაღალი მდგრადობა.
გემო: სუფთა (鲜爽, xiānshuǎng). რბილ-ტკბილი (甘醇, gānchún). სიტკბოს დაბრუნება (回甘) — მდგრადი და ხანგრძლივი, დამახასიათებელი „მაღალმთიანი სიგრილით“ (高山韵清凉感, gāoshān yùn qīngliáng gǎn) — ენაზე მსუბუქი მენთოლის სიგრილის შეგრძნება, ტიპიური მაღალმთიანი ჩაისთვის. მსუბუქი „岩韵“ (yányùn, „კლდის მელოდია“) — მინერალური ნოტი, რომელსაც წითელი ხრეშნარი ნიადაგი ანიჭებს. მწარე მინიმალურია, ამინომჟავების მაღალი შემცველობის (≥5,2%) წყალობით.
ნაყენის ფერი: ზურმუხტ-მწვანე (碧绿明亮, bìlǜ míngliàng) — უმაღლესი ხარისხისთვის. მოყვითალო-მწვანე — პირველი ხარისხისთვის. მაღალი გამჭვირვალობა.
ჩაის ძირი (გაფუთული ფოთოლი): ნაზ-მწვანე, ხორციანი, „თაიგულები“ (嫩绿匀亮，肥壮成朵, nèn lǜ yún liàng, féizhuàng chéng duǒ). იუნანის ჯიშის მსხვილფოთლიანი ხასიათი მკაფიოდ ჩანს გაშლილ ფოთლებში — ისინი უფრო სქელი და წვნიანია, ვიდრე წვრილფოთლიანი ჩაის ფოთლები.

7. ქიმიური შედგენილობა:

ამინომჟავები (氨基酸, ānjīsuān): ≥5,2% — 15%-ით მეტი, ვიდრე დაბალმთიან მწვანე ჩაის. მაღალმთიანი მიკროკლიმატის (დღეღამური სხვაობა >10°C, განბნეული სინათლე 70%) და ხანგრძლივი ჩამოყრის (16 საათამდე) შერწყმის შედეგი. ძირითადი კომპონენტი — L-თეანინი, რომელიც განაპირობებს მკაფიო უმამი-გემოსა და რბილ სიტკბოს.
პოლიფენოლები (茶多酚, chá duōfēn): ~28,3% ახალ ფოთოლში; შეწვის შემდეგ — ~38%-მდე ექსტრაქტულ ნივთიერებათა გადაანგარიშებით (შემწვარი ფორმებისთვის). მაღალი მაჩვენებელი, იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიშის (C. sinensis var. assamica)თვის დამახასიათებელი. ძირითადი ფრაქცია — კატექინები, რომლებიც ძლიერ ანტიოქსიდანტურ პოტენციალს ანიჭებენ.
სელენი (Se): 0,018–0,066 მგ/კგ — 1,3-ჯერ მეტი მწვანე ჩაის საშუალოზე. ნანდანის წითელი ქვიშნარ-ხრეშნარი ნიადაგის გეოქიმიური შედგენილობითაა განპირობებული.
კოფეინი (咖啡碱, kāfēi jiǎn): მშრალი წონის 3–4% — ოდნავ მეტი, ვიდრე წვრილფოთლიან მწვანე ჩაიში, მსხვილფოთლიანი ჯიშისთვის ბუნებრივია. უზრუნველყოფს მკაფიო, მაგრამ რბილ მატონიზირებელ ეფექტს.
ვიტამინები: C ვიტამინი — მნიშვნელოვანი შემცველობა, მინიმალური ფერმენტირების შედეგად შენარჩუნებული. B ჯგუფის ვიტამინები (B1, B2), E ვიტამინი (ტოკოფეროლები).
მინერალები: კალიუმი, კალციუმი, მაგნიუმი, რკინა, მანგანუმი, თუთია. სელენი — მომატებული (იხ. ზემოთ).
ეთერზეთები (芳香物质): მდიდარი პროფილი, ხაზების მიხედვით განსხვავებული. ლინალოოლი, გერანიოლი („იუნძიანჩას“ ორქიდეის ნოტები), ცის-3-ჰექსენოლი (მწვანე სიგრილე), ფურფუროლი (წაბლის ტონები), 2-აცეტილპიროლი („გუნპინჩას“ პარკოსნური არომატი).

8. სასარგებლო თვისებები:

ანტიოქსიდანტური მოქმედება. პოლიფენოლების (შემწვარ ფორმებში ~38%) მაღალი დონე, სელენთან ერთად, მწვანე ჩაის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ანტიოქსიდანტურ პოტენციალს უზრუნველყოფს. EGCG ანეიტრალებს თავისუფალი რადიკალებს; სელენი გლუტათიონპეროქსიდაზას ფუნქციას აძლიერებს.
მატონიზირებელი ეფექტი. კოფეინი (3–4%) L-თეანინთან ერთად ანიჭებს ენერგიულობას შფოთის გარეშე — „რბილი ტონუსი“ (柔性提神, róuxìng tíshén).
მეტაბოლიზმის მხარდაჭერა. პოლიფენოლები ლიპიდურ მეტაბოლიზმს ააქტიურებენ, ცხიმების დაშლას ხელს უწყობენ. კოფეინი ბაზალურ მეტაბოლიზმს მატებს.
ანტიბაქტერიული მოქმედება. კატექინები Staphylococcus aureus, Escherichia coli და სხვა პათოგენური მიკროორგანიზმების ზრდას თრგუნავენ.
იმუნიტეტის მხარდაჭერა. სელენი, თუთია და C ვიტამინი იმუნური ფუნქციას სინერგიულად აძლიერებენ.
გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხარდაჭერა. პოლიფენოლები და ფლავონოიდები ხელს უწყობენ LDL-ქოლესტეროლის დონის შემცირებასა და ენდოთელური ფუნქციის გაუმჯობესებას.
ეკოლოგიური სისუფთავე. პესტიციდების სრული აკრძალვა, ორგანული მართვა, 90% ტყის საფარი — პროდუქტზე მინიმალური ანთროპოგენური ზემოქმედება.
კოგნიტიური ფუნქციების მხარდაჭერა. L-თეანინი (5,2% ამინომჟავებიდან) ტვინის ალფა ტალღების სტიმულირებას ახდენს, მეხსიერებასა და კონცენტრაციას აუმჯობესებს.

9. ხარშვა:

წყლის ტემპერატურა: 80–85°C (უმაღლესი ხარისხი — 75°C, მაქსიმალური სინაზისთვის). იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიში უფრო მგრძნობიარეა გადახურების მიმართ, ვიდრე წვრილფოთლიანი.
ჩაის რაოდენობა: 3 გ 150 მლ წყალზე (1:50 თანაფარდობა).
ჭურჭელი: „იუი იაჩასთვის“ (ნემსისებრი) — აუცილებლად გამჭვირვალე შუშის ჭიქა, რათა „სამი ამოტივტივება — სამი ჩაძირვა“ (三起三落) იხილოთ. სხვა ხაზებისთვის — შუშის ჭიქა ან ფაიფურის გაივანი (盖碗, gàiwǎn).
პროცესი:
1. გაათბეთ ჭურჭელი ცხელი წყლით, გადაღვარეთ.
2. ჩააყარეთ 3 გ ჩაი.
3. დაასხით წყალი „ზემოდან დასხმის“ (上投法, shàng tóu fǎ) მეთოდით: ჯერ წყლის სრული მოცულობა, შემდეგ ჩაუშვით ჩაი — „იუი იაჩასთვის“, რათა კოკრებმა თავისუფლად „იცეკვონ“. სხვა ხაზებისთვის — სტანდარტული „შუა დასხმა“ (中投法): ½ წყალი → ჩაი → წყლის დამატება.
4. პირველი გადადუღება — 60–90 წამი (ჭიქა) ან 10–15 წამი (გაივანი).
5. ყოველი მომდევნო — +10 წამი. ჩაი 3–4 დაყენებას უძლებს, იხსნება ახალი გემოდან ღრმა სიტკბოსაკენ.

10. შენახვა:

ძირითადი შენახვა. ჰერმეტული შეფუთვა, მაცივარი 0–5°C-ზე. სინათლის, ტენიანობის, უცხო სუნისა და ჟანგბადისგან დაცვა.
შენახვის ვადა. სათანადო პირობებში — 12 თვემდე. გახსნის შემდეგ — 3 თვის განმავლობაში გამოყენება.
შეფუთვა. სასურველია ალუმინის ფოლგა შიდა პოლიეთილენის ფენით ან თუნუქის ქილები მჭიდრო სახურავით.
თავისებურებები. იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიშს მეტი პოლიფენოლი და კოფეინი აქვს, ვიდრე წვრილფოთლიან ჯიშებს, რაც შენახვისას ჟანგვის მიმართ ოდნავ მეტ მდგრადობას იძლევა — თუმცა არ გამორიცხავს ჰერმეტულობისა და დაბალი ტემპერატურის აუცილებლობას.

11. ფასები და გაყალბება:

ფასთა დიაპაზონი. უმაღლესი ხარისხი (特级, „გუნპინჩა“ და „იუი იაჩა“) — 600 იუანიდან 500 გ-ისთვის (≈85 USD). პირველი ხარისხი — 200–500 იუანი 500 გ-ისთვის. მეორე ხარისხი — 80–200 იუანი 500 გ-ისთვის. ფასზე გავლენის ფაქტორები: ხაზი (გუნპინჩა — ყველაზე ძვირი), კრეფის დრო, ხის ასაკი.
როგორ ავიცილოთ გაყალბება:
- იყიდეთ გეოგრაფიული მინიშნების ნიშნით. ნამდვილი ჩაი „六龙绿茶“-ის ნიშნითაა მარკირებული (გეოგრაფიული მინიშნება, 2022).
- გარეგნული სახის შეფასება. ყოველ ხუთ ხაზს დამახასიათებელი ფორმა აქვს. საერთო ნიშანი — ზურმუხტ-მწვანე ფერი, უხვი ბუსუსი, ზეთოვანი ბზინვარება. მქრქალი, არაერთგვაროვანი ჩაი — საეჭვოა.
- არომატის შეფასება. ნამდვილ ლიულუნ ლიუი ჩას სუფთა, მდგრადი არომატი (清香) აქვს, რომელიც ცივ ფინჯანზე 15 წუთზე მეტხანს ნარჩუნდება.
- ნაყენის შემოწმება. ნაყენი — ზურმუხტ-მწვანე (უმაღლესი) ან მოყვითალო-მწვანე (პირველი), გამჭვირვალე, მკვეთრი. მღვრიე ნაყენი — უხარისხო პროდუქტის ნიშანი.
- მსხვილფოთლიანობის შემოწმება. იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიშის ნამდვილი ჩაი გაფუთებისას აშკარად უფრო მსხვილ, ხორციან, სქელ ფოთლებს იძლევა, ვიდრე წვრილფოთლიანი ჩაი. წვრილი, თხელი ფოთლები ჩაის ძირში — ჯიშის შესაძლო შეცვლაზე მიანიშნებს.

12. საინტერესო ფაქტები:

„ი-ძინგი“ და გენერალი. სახელი „六龙“ — „ცვლილებათა წიგნიდან“: „时乘六龙以御天“. იგი 1932 წელს გენერალმა მო შუძიემ მიანიჭა — ერთი იშვიათი შემთხვევა ჩინეთის ჩაის ისტორიაში, როდესაც სასმელის სახელი სამხედრო მოღვაწის მიერ, კანონიკური ფილოსოფიური ტექსტის მოტივებზეა მოფიქრებული. „ექვსი დრაკონის“ სიმბოლიკა — კოსმიური ძალთა მართვა — ჩაის თითქმის მეტაფიზიკურ განზომილებას ანიჭებს.
ხუთი ფორმა ერთი ტერუარიდან. გუნპინი (ბრტყელი), იუი ია (ნემსი), ცუიპიანი (ნატეხი), ბაიმაო (სპირალი), იუნძიანი (თხელი სპირალი) — ყოველ ხაზს საკუთარი არომატული პროფილი და ვიზუალური ხასიათი აქვს, თუმცა ყველა ერთი ნედლეულისგან, ერთ რეგიონში იწარმოება. ფორმათა ასეთი მრავალფეროვნება ერთიანი ტერუარიდან — იშვიათობაა მწვანე ჩაის სამყაროში.
„სამი ამოტივტივება — სამი ჩაძირვა“. „იუი იაჩას“ („ნეფრიტის კოკრა“) ხაზი — ერთადერთია ხუთიდან, რომლის კოკრებიც შუშის ჭიქაში მოხარშვისას სამჯერ ამოტივტივდება ზედაპირზე, ჩაიძირება, შემდეგ კი ფსკერზე ვერტიკალურად დგება — სანახაობა, შედარებადი ხუნანის ჯუნშან ინჯენთან (君山银针), ჩინეთის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი „მოცეკვავე“ ჩაით.
90% ტყის საფარი. ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ჩინეთის ჩაის ყველა რაიონს შორის. ჩაის ხეები ფაქტობრივად ტყეში, ნახევრად ჩრდილში იზრდება, რაც ამინომჟავათა მაღალ შემცველობასა და რბილ გემოს ხსნის.
800 წელი — მოს თუსები. მოს გვარის მემკვიდრეობითმა მმართველებმა ჩაის კულტივირება ლუნმას („დრაკონისა და ცხენის“) სოფელში, დაახლოებით 800 წლის წინ დაიწყეს. გენერალი მო შუძიე, რომელმაც ჩაის თანამედროვე სახელი უწოდა, იმავე გვარის შთამომავალია, რაც რვასაუკუნოვანი, უწყვეტი „საგვარეულო“ კავშირია ჩაისა და მის ტერიტორიას შორის.

13. შედარება გუანსის სხვა მწვანე ჩაისებთან და მაღალმთიან მწვანე ჩაიებთან:

ლინიუნ ბაიჰაო ჩა (凌云白毫茶, Língyún Báiháo Chá). გუანსის ცნობილი მწვანე ჩაი, ლინიუნის მაზრიდან, რომელსაც ასევე აქვს გეოგრაფიული მინიშნება. განსხვავებები: „ლინიუნი“ — ადგილობრივი წვრილფოთლიან კულტივარზე; „ლიულუნი“ — იუნანის მსხვილფოთლიანზე. „ლინიუნის“ გემო — უფრო ნაზი, ყვავილოვანი; „ლიულუნის“ — უფრო მკვრივი, „岩韵“-ით (კლდის მელოდიით). ფორმა: „ლინიუნი“ — ძირითადად სპირალური; „ლიულუნი“ — ხუთი სხვადასხვაგვარი ფორმა.
გუიჯოუ დუიუნ მაო ძიენი (都匀毛尖, Dūyún Máo Jiān). ცნობილი მწვანე ჩაი მეზობელი გუიჯოუდან, ასევე იუნ-გუის პლატოდან. განსხვავებები: „დუიუნი“ — წვრილფოთლიანი ჯიშის, „ბუსუსიანი წვერის“ ფორმით; „ლიულუნი“ — მსხვილფოთლიანი, ხუთი ფორმა. „დუიუნის“ არომატი — სუფთა „ცინგსიანი“ „岩韵“-ის გარეშე; „ლიულუნს“ — მინერალური ნოტი. ორივე ჩაი განბნეულ მთის სინათლეს იყენებს, მაგრამ ტერუარი განსხვავებულია: „დუიუნი“ — კირქვიანი ნიადაგები; „ლიულუნი“ — წითელი ქვიშნარ-ხრეშნარი.
მენდინ გან ლუ (蒙顶甘露, Méngdǐng Gānlù). მაღალმთიანი მწვანე ჩაი, სიჩუანიდან (1000–1400 მ). განსხვავებები: „გან ლუ“ — წვრილფოთლიანი, ნახევრად გრეხილი სპირალური ფორმა, „ტკბილ-ნამიანი“ არომატი; „ლიულუნი“ — მსხვილფოთლიანი, ხუთი ფორმა, „岩韵“. ტექნოლოგია: „გან ლუ“ — „三炒三揉“ (სამჯერ შეწვა); „ლიულუნი“ — ერთჯერადი შეწვა + გაშრობა. საერთო: ორივე მაღალმთიანია, მომატებული ამინომჟავებითა და რბილი გემოთი.
ენში ჲუჲ ლუ (恩施玉露, Ēnshī Yùlù). ორთქლდამუშავებული (蒸青, zhēngqīng) მწვანე ჩაი, ხუბეიდან, ასევე სელენის შემცველი. ძირითადი განსხვავება — მეთოდი: „იუი ლუ“ — ორთქლზე მუშაობა (იაპონური ტრადიცია); „ლიულუნი“ — შეწვა + გაშრობა (ჩინური ტრადიცია). „იუი ლუს“ გემო — უფრო „საზღვაო“, მკაფიო უმამით; „ლიულუნი“ — უფრო „ტყის“, მინერალური ნოტითა და პარკოსნური ტონით.

დასკვნის სახით:

ლიულუნ ლიუი ჩა — „ექვსი დრაკონი“ „ცვლილებათა წიგნიდან“, რომელიც 1932 წელს გენერალმა მო შუძიემ „აჯდომა“ და ხუთ ფორმად გარდასახა, ერთი მაღალმთიანი ტერუარიდან. იუნანის მსხვილფოთლიანი ჯიში, 800–1000 მ იუნ-გუის პლატოზე, 90% ტყის საფარი, 5,2% ამინომჟავა, სელენისშემცველი წითელი ხრეშნარი ნიადაგი და მსუბუქი „კლდის მელოდია“ — ფორმულა, იშვიათი მწვანე ჩაისთვის. ხუთი ხაზი — ბრტყელი „სახარკო მიძღვნიდან“ პარკოსნური არომატით, „ღრუბლის წვერამდე“ ორქიდეის შლეიფით — საშუალებას იძლევა, ერთი ჩაის ფინჯნიდან „განაგო ცა“, როგორც „ი-ძინგი“ ანდერძებს.